Geweldloos communiceren

Sinds een aantal jaren ben ik bezig met het leren van ‘geweldloos communiceren’. Het model lijkt heel simpel en bevat 4 elementen. Het eerste element is ‘waarnemen zonder oordeel’. Dit schijnt een van de hoogste vormen van menselijke intelligentie te zijn. Het tweede element is: ‘wat voel ik’. Het derde element is: ‘wat is mijn behoefte’. Het laatste element tenslotte is ‘een verzoek doen’. Dit verzoek moet concreet zijn en specifiek, in het hier en nu zijn, het moet positief worden geformuleerd en het belangrijkste is dat het verzoek de intentie van verbinding moet hebben. Ik probeer het model in de klas toe te passen. Dit gaat met vallen en opstaan.

Voorbeeld:  Vier meisjes zitten van elke 5 minuten dat ik praat, zeker 1 minuut  door mij heen te praten (waarneming). Dit irriteert me en ik voel me er ongemakkelijk bij (gevoelens). Mijn behoefte is: rust en orde in de klas. Op een gegeven moment zit één meisje achterstevoren. Ze knikt naar het meisje dat achter haar zit. Ik zeg tegen het meisje dat haar gedrag me irriteert en vraag haar om op de voorste bank te gaan zitten (verzoek?). Het meisje is boos en zegt dat zij niet praatte. Ik ga hier op dit moment echter niet op in en verzoek haar weer dringend om te verhuizen. Ik besef tegelijkertijd dat dit niet geweldloos is (het is eigenlijk een eis, geen verzoek), maar ik kies toch voor deze oplossing om mijn behoefte aan rust in te vullen. Het meisje zet haar tas met een klap op tafel. Na de les ontstaat het volgende gesprekje.

I(k) je bent hartstikke boos op me hè? (erkenning van gevoel)
Z(ij) ja
I ja, dat merkte ik toen je je tas met een klap op tafel zette (waarneming)
I wil je er iets over zeggen?
Z ja, dat wil ik wel. Op het moment dat u mij naar voren haalde, praatte ik niet. Het meisje achter me zei iets tegen me en ik knikte alleen maar (haar waarneming)
I Jij praatte helemaal niet en knikte alleen maar? (erkenning van haar waarneming)
Z ja
I je had gewild dat ik naar je had geluisterd voordat ik je naar voren haalde? (erkenning behoefte)
Z ja
I je had het eerlijker gevonden als het meisje achter je naar voren was gehaald? (erkenning behoefte)
Z ja
I je hebt behoefte aan rechtvaardigheid? (erkenning behoefte)
Z ja
I je hebt helemaal gelijk, ik had het andere meisje naar voren moeten halen. Je mag nu wel gaan, het is tenslotte pauze of is er nog iets dat je wilt zeggen?
Z nee mevrouw ik ga, tot morgen. Het meisje vertrekt vrolijk en duidelijk opgelucht, ze is niet meer boos.
(Onze relatie is weer hersteld, ik voel me ook opgelucht en blij.)

Je kunt met deze methode met iedere leerling verbinding maken. Het bevordert dus het contact, het wederzijds respect en brengt gelijkwaardigheid. Kinderen kunnen authentiek zijn en dus alles zeggen wat er in hen omgaat en wie zou daar niet blij van worden? Kinderen voelen zich dan ook gewaardeerd en veilig waardoor deze manier van communiceren de intrinsieke motivatie enorm verhoogt. Ook staan leerlingen nadat ze gehoord en begrepen zijn, heel erg open voor jou gevoelens en behoeften.

Op 10, 11 en 12 februari vindt het festival voor geweldloze communicatie plaats in Rotterdam. Ik mag daar spreken op 10 februari, op de dag voor het onderwijs.

Auteur: Sonja Zwart-Zwerver